De Erik Hazelhoff Roelfzema Stichting heeft kennisgenomen van het nieuwe boek van Petra Alkema en van de publieke discussie die daardoor is ontstaan. Wij vinden het belangrijk dat substantiële, goed onderbouwde onderzoeken naar de Tweede Wereldoorlog serieus worden genomen. Het boek raakt aan thema’s die gevoelig liggen: heldendom, collaboratie, verantwoordelijkheid en de manier waarop we in Nederland met oorlogsverhalen omgaan. Dat vraagt om zorgvuldigheid in feiten én toon.
De stichting heeft mede tot doel de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog levend te houden aan de hand van het waargebeurde verhaal van Erik Hazelhoff en zijn tijdgenoten. Juist in een tijd van desinformatie en polarisatie is het essentieel dat verhalen over oorlog, bezetting en verzet zo feitelijk mogelijk worden verteld. Daarom willen wij alle serieuze informatiebronnen omarmen die helpen de geschiedenis nauwkeuriger te beschrijven, inclusief kritische correcties op eerdere beeldvorming. We laten het boek van Alkema en de onderliggende bronnen daarom nader onderzoeken door onafhankelijke deskundigen, met als enig belang de kwaliteit van de geschiedschrijving.
Wel degelijk in het verzet
Tegelijkertijd willen we enkele kernpunten uit het boek van Alkema en de recente beeldvorming die hierdoor is ontstaan, corrigeren. Met name de suggestie dat er “geen enkel bewijs of geldige aanwijzing” is dat Hazelhoff in het verzet zat, en het impliceren van actieve samenwerking met Duitsers zijn feitelijk onjuist. Uit historische bronnen blijkt dat hij betrokken was bij riskante illegale activiteiten tegen de bezetter; dat hij zeventien gevaarlijke Noordzee-overtochten maakte om agenten af te zetten, en tweeënzeventig missies vloog in geallieerde dienst. Dat zijn geen tekenen van collaboratie, maar van actieve deelname aan de strijd tegen de Duitse bezetter.
De kernvraag is niet óf Erik Hazelhoff verzetsdaden verrichtte, maar hoe we die in moreel en historisch opzicht moeten wegen. Een verzetsheld handelt in een oorlogssituatie en is geen foutloos icoon; het is een feilbaar mens die onder extreme omstandigheden zijn eigen veiligheid herhaaldelijk ondergeschikt maakt aan een groter moreel doel. Vanuit die benadering blijft de stichting, op basis van de huidige stand van de bronnen, Erik Hazelhoff Roelfzema zien als verzetsstrijder. Geen onfeilbare heilige, maar wel iemand die zijn leven herhaaldelijk in de waagschaal stelde in de strijd tegen de bezetter, en wiens verhaal juist in zijn complexiteit en menselijkheid relevant blijft voor nieuwe generaties.
EINDE BERICHT